(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 109

॥ శ్రీః ॥
7.109. అధ్యాయః 109
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ఘటోత్కచేనాలంబుసవధః॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-109-0x(4538)(49033)
`కిరంతం శరవర్షాణి రోషాద్దోణం మహాహవే।
విత్రాసయంతం తాం సేనాం కౌంతేయానాం మహీపతే॥ 7-109-1(49034)
దృష్ట్వా తతో మహేష్వాసో నిఘ్నంతం చ రథాన్భృశం।
ఘటోత్కచో మహాబాహూ రణాయాభిజగామ హ॥ 7-109-2(49035)
పిశాచవదనైర్యుక్తం రథం కాంచనభూషితం।
సమాస్థాయ మహారాజ నానాప్రహరణైర్యుతః॥ 7-109-3(49036)
దంశితస్తపనీయేన కవచేన సువర్చసా।
భూషణైరాచితాంగశ్చ నదన్నివ చ తోయదః॥ 7-109-4(49037)
హైడింబేయః సుసంక్రుద్ధో ద్రోణమభ్యద్రవద్బలీ।
తమభ్యధావదాయాంతం క్రద్ధరూపలంబుసః॥ 7-109-5(49038)
ఋక్షచర్మపరిక్షిప్తం రథమాస్థాయ దంశితః।
రక్తోష్ఠః సధనుష్పాణిః ప్రాంశుః కల్ప ఇవ స్థితః॥ 7-109-6(49039)
క్షిపంఛతఘ్నీర్విపులా ముసలోపమతోమరాన్।
ముసంఠీర్బహులాశ్చైవ త్రిశూలానపి పట్టసాన్॥ 7-109-7(49040)
కర్పరాంఛతధారాంశ్చ పినాకాన్వివిధాంస్తథా।
చక్రాణి చ క్షురప్రాణి క్షేపణీశ్చ కటంకటాన్॥ 7-109-8(49041)
నారాయాన్వివిధానస్యన్సకంకోలూకవాయసాన్।
చిక్షేప ధనురాదాయ నినదన్భైరవాన్రవాన్॥ 7-109-9(49042)
తం రౌద్రం క్రూరమాయాంతం దృష్ట్వా కాలమివాగతం।
ప్రాద్రవద్భయసంవిగ్నా రాజన్పాండవవాహినీ॥ 7-109-10(49043)
సాత్యకిస్తు రథవ్యాఘ్రో దృష్ట్వా తం రాక్షసం యుధి।
అభ్యయాదమరప్రఖ్యో భ్రామయిత్వా మహద్ధనుః॥ 7-109-11(49044)
అభ్యద్రవచ్చ తద్రక్షస్తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్।
అలంబుసం రాక్షసేందరం సోఽస్త్రవర్షైరవాకిరత్॥ 7-109-12(49045)
తతః పాండవసైన్యాని విద్రుతాన్యథ భారత।
నిరీక్ష్యాభ్యద్రవత్తూర్ణం త్వరమాణో ఘటోత్కచః॥ 7-109-13(49046)
చిక్షేప చ గదాశక్తీస్తోమరానథ పట్టసాన్।
హేమచిత్రత్సరూనుగ్రాన్ఖంగానాకాశసప్రభాన్॥ 7-109-14(49047)
అన్యోన్యమరాదాలోక్య రాక్షసౌ తౌ మహాబలౌ।
భైరవం నదతుర్నాదాన్సతోయావివ తోయదౌ॥ 7-109-15(49048)
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ఘోరం రాక్షససింహయోః।
యాదృగేవ పురా వృత్తం రామరావణయోర్మృధే॥ 7-109-16(49049)
స శక్తీశ్చ పినాకాంశ్చ వజ్రాన్ఖంగాన్పరశ్వథాన్।
అన్యోన్యమభిసంక్రుద్ధౌ తదా వ్యసృజతాముభౌ॥ 7-109-17(49050)
ఆకృష్యమాణే ధనుషి తయోర్బాహుబలేన చ।
యంత్రేణేవ తదా రాజన్భృశం నాదాన్ప్రచక్రతుః॥ 7-109-18(49051)
అలంబుసస్తతశ్చక్రం కృతాంతజ్వలనప్రభం।
ఘటోత్కచాయ చిక్షేప యత్నమాస్థాయ వీర్యవాన్॥ 7-109-19(49052)
తద్భైమసేనిః సంప్రేక్ష్య చక్రం వేగవదంతరే।
గదయా తాడయామాస తద్దీర్ణం శతధాఽభవత్॥ 7-109-20(49053)
తతోఽగ్నిచూర్ణైః సహసా చక్రఘాతవినిఃసృతైః।
దంశకైరివ సా సేనా పతద్భిర్భృశసంకులా॥ 7-109-21(49054)
తతః ప్రతిహతే చక్రే స వీరో రోషసంకులః।
ప్రాహిణోత్తరసా శూలం శక్తీర్దశశతం తదా॥। 7-109-22(49055)
జ్వలంతీశ్చ కిరంతీశ్చ జ్వాలామాలాః సమంతతః।
యుగాంతోల్కానిభాస్తీక్ష్ణా హేమదండా మహాస్వనాః॥ 7-109-23(49056)
తాశ్చాపతంతీః సంప్రేక్ష్య రాక్షసస్య ఘటోత్కచః।
అర్ధచంద్రైః ప్రచిచ్ఛేద నారాచైః కంకపత్రిభిః॥ 7-109-24(49057)
తతో రోషపరీతాంగః ప్రముమోచ స రాక్షసః।
శరవర్షం మహాఘోరం ఘటోత్కచరథం ప్రతి'॥ 7-109-25(49058)
తయోః ప్రతిభయం యుద్ధమాసీద్రాక్షససింహయోః।
కుర్వతోర్వివిధా మాయాః శక్రశంబరయోరివ॥ 7-109-26(49059)
అలంబుసో భృశం క్రుద్ధో ఘటోత్కచమతాడయత్॥ 7-109-27(49060)
తయోర్యుద్ధం సమభవద్రక్షోగ్రామణిముఖ్యయోః।
యాదృగేవ పురా వృత్తం రామరావణయోః ప్రభో॥ 7-109-28(49061)
ఘటోత్కచస్తు వింశత్యా నారాచానాం స్తనాంతరే।
అలంబుసమథో విద్ధా సింహవద్వ్యనదన్ముహుః॥ 7-109-29(49062)
తథైవాలంబుసో రాజన్హైడింబిం యుద్ధదుర్మదం।
విద్వ్వా విద్వృఽనదద్వృష్టః పూరయన్ఖం సమంతతః॥ 7-109-30(49063)
తథా తౌ భృశసంక్రుద్ధౌ రాక్షసేంద్రౌ మహాబలౌ।
నిర్విశేషమయుధ్యేతాం మాయాభిరితరేతరం॥ 7-109-31(49064)
మాయాశతసృజౌ నిత్యం మోహయంతౌ పరస్పరం।
మాయాయుద్ధేషు కుశలౌ మాయాయుద్ధమయుధ్యతాం॥ 7-109-32(49065)
యాంయాం ఘటోత్కచో యుద్ధే మాయాం దర్శయతే నృప।
తాం తామలంబుసో రాజన్మాయయైవ నిజఘ్నివాన్॥ 7-109-33(49066)
తం తథా యుధ్యమానం తు మాయాయుద్ధవిశారదం।
అలంబుసం రాక్షసేంద్రం దృష్ట్వాఽక్రుధ్యంత పాండవాః॥ 7-109-34(49067)
త ఏనం భృశసంవిగ్నాః సర్వతః ప్రవరా రథైః।
అభ్యద్రవంత సంకుద్ధా భీమసేనాదయో నృప॥ 7-109-35(49068)
త ఏనం కోష్ఠకీకృత్య రథవంశేన మారిష।
సర్వతో వ్యకిరన్బాణైరుల్కాభిరివ కుంజరం॥ 7-109-36(49069)
స తేషామస్త్రవేగం తం ప్రతిహత్యాస్త్రమాయయా।
తస్మాద్రథవ్రజాన్ముక్తో వనదాహాదివ ద్విపః॥ 7-109-37(49070)
స విష్ఫార్య అనుర్ధోరమింద్రాశనిసమస్వనం।
మారుతిం పంచవింశత్యా భైమసేనిం చ పంచభిః॥ 7-109-38(49071)
యుధిష్ఠిరం త్రిభిర్విద్ధా సహదేవం చ సప్తభిః।
నకులం చ త్రిసప్తత్యా ద్రోపదేయాంశ్చ మారిష।
పంచభిఃపంచభిర్విద్ధ్వా ఘోరం నాదం ననాద హ॥ 7-109-39(49072)
తం భీమసేనో నవభిః సహదేవస్తు పంచభిః।
యుధిష్ఠిరః శతేనైవ రాక్షసం ప్రత్యవిధ్యత।
నకులస్తు చతుఃషష్ట్యా ద్రౌపదేయాస్త్రిభిస్త్రిభిః॥ 7-109-40(49073)
హైడింబో రాక్షసం విద్ధ్వా యుద్ధే పంచాశతా శరైః।
పునర్వివ్యాధ సప్తత్యా ననాద చ మహాబలః॥ 7-109-41(49074)
తస్య నాదేన మహతా కంపితేయం వసుంధరా।
సపర్వతవనా రాజన్సపాదపజలాశయా॥ 7-109-42(49075)
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసైః సర్వతస్తైర్మహారథైః।
ప్రతివివ్యాధ తాన్సర్వాన్పంచభిః పంచభిః శరైః॥ 7-109-43(49076)
తం క్రుద్ధం రాక్షసం యుద్ధే ప్రతిక్రుద్ధస్తు రాక్షసః।
హైడింబో భరతశ్రేష్ఠ శరైర్వివ్యాధ సప్తభిః॥ 7-109-44(49077)
సోఽతివిద్ధో బలవతా రాక్షసేంద్రో మహాబలః।
వ్యసృజత్సాయకాంస్తూర్ణం రుక్మపుంఖాఞ్శిలాశితాన్॥ 7-109-45(49078)
తే శఱా నతపర్వాణో భైమసేనివినిర్భిదః।
రుషితాః పన్నగా యద్వద్యోధముఖ్యానుపాగమన్॥ 7-109-46(49079)
తతస్తే పాండవా రాజన్సమంతాన్నిశితాఞ్శరాన్।
ప్రేషయామాసురుద్విగ్నా హైడింబశ్చ ఘటోత్కచః॥ 7-109-47(49080)
స విధ్యమానః సమరే పాండవైర్జితకాశిభిః।
`*నాభ్యపద్యత కర్తవ్యమార్శ్యశృంగిర్మహాబలః॥ 7-109-48(49081)
ఘటోత్కచం మహారాజ శరవర్షైరవాకిరత్।
దగ్ధాద్రికూటసదృశం తమంజనచయోపరమం॥ 7-109-49(49082)
ఘటోత్కచోఽప్యసంభ్రాంతః శరవర్షం మహత్తరం।
అలంబుసవధప్రేప్సుర్ముమోచాగ్నిరివ జ్వలన్॥ 7-109-50(49083)
అలంబుసవధాచ్చోగ్రాద్ధటోత్కచవధాదపి।
శరాః ప్రాదుర్భవంతి స్మ ద్విరేఫా ఇవ శాఖినః॥ 7-109-51(49084)
అభ్రచ్ఛాయేవ రచితా బాణైస్తత్ర నరేశ్వర।
న స్మ విజ్ఞాయతే కించిదంధకారే కృతే శరైః॥ 7-109-52(49085)
తత ఆకర్ణముక్తేన భల్లేన చ ఘటోత్కచః।
అలంబుసస్య చిచ్ఛేద శిరో యంతుర్మహాబలః॥ 7-109-53(49086)
తతోఽపరైర్వేగవద్భిః క్షురైస్తస్య ఘటోత్కచః।
అక్షమీషాం యుగం చైవ చిచ్ఛేద యుధి తాడయన్॥ 7-109-54(49087)
అవస్కంద్య రథాత్తూర్ణం కైర్మీరః క్రోధమూర్చ్ఛితః।
తస్మిన్మాయామయం ఘోరమస్త్రవర్షం వవర్ష హ॥ 7-109-55(49088)
ఘటోత్కచోఽప్యాశు రథాత్ప్రస్కంద్య స తమేవ చ।
మాయాస్త్రేణైవ మాయాస్త్రం వ్యధమత్సమరే రిపోః॥ 7-109-56(49089)
హైడింబేనార్ద్యమానస్తు యుధి సోఽలంబుసోఽద్రవత్।
అంతర్హితో మహారాజ ఘటోత్కచమయోధయత్॥ 7-109-57(49090)
అంతర్ధానగతం దృష్ట్వా తత్రతత్ర ఘటోత్కచః।
గదయా తాడయామాస వేగవత్యా మహాబలః॥ 7-109-58(49091)
ఉత్పపాత తతో వ్యోంని ప్రహారపరిపీడితః।
అలంబుసో రాక్షసేంద్రః సహసా పక్షిరాడివ॥ 7-109-59(49092)
ఘటోత్కచోఽప్యసంభ్రాంతః ఖంగపాణిరథోత్పతత్।
తతో వేగేన మహతా వివర్షిషురివాంబుదః॥ 7-109-60(49093)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య కైర్మీరీ రాక్షసోత్తమః।
అభిదుద్రావ వేగేన సింహః సింహమివ స్థితం॥ 7-109-61(49094)
దక్షిణేనాసిముద్యంయ వక్షః ప్రచ్ఛాద్య వర్మణా।
అభిదుద్రావ వేగేన వేగవంతం ఘటోత్కచః॥ 7-109-62(49095)
తావుభౌ వేగసంరబ్ధావలంబుసఘటోత్కచౌ।
అన్యోన్యస్య తథైవోరూ సమాజఘ్నతురంజసా॥ 7-109-63(49096)
అన్యోన్యస్యాభిఘాతేన తయో రాక్షససింహయోః।
శైలేనాభిహతస్యేవ శైలస్యాభూన్మహాస్వనః॥ 7-109-64(49097)
తతోఽపసృత్య సహసా పునరాపేతతుర్భృశం।
చరంతావసిమార్గాంస్తాన్వివిధాన్రాక్షసోత్తమౌ॥ 7-109-65(49098)
తయోర్గాత్రేషు పతితావసీ భిన్నౌ నిపేతతుః।
వేగోత్సృష్టే మఘవతా వజ్రే శైలతటేష్వివ॥ 7-109-66(49099)
తతః సైన్యాని దదృశుస్తద్యుద్ధమతిదారుణం।
యుద్ధం తయో రాక్షసయోరామిషే శ్యేనయోరివ॥ 7-109-67(49100)
తతో లోహితరక్తాక్షావుభౌ తౌ రాక్షసోత్తమౌ।
తథైక్ష్యేతాం తు శార్దూలౌ సంధ్యారక్తావివాంబుదౌ॥ 7-109-68(49101)
చక్రాతే శ్యేనవచ్చైవ మండలాని సహస్రశః।
ఉభౌ నిస్త్రింశహస్తౌ తౌ సపక్షావివ పక్షిణౌ॥ 7-109-69(49102)
భ్రామయిత్వా తు తం ఖంగం పాండోః కిర్మీరనందనః।
చిక్షేపాస్య శిరో హర్తుం స చ తస్య ఘటోత్కచః॥ 7-109-70(49103)
తావసీ యుగపద్దీప్తౌ సమేత్య విపులౌ భువి।
పతితౌ తౌ తు బాహుభ్యాం రాక్షసౌ సమసజ్జతాం॥ 7-109-71(49104)
శీర్షాఘాతాంసధాతైశ్చ పరస్పరమథాహతౌ।
పునర్విమిశ్రితౌ వీరౌ వ్యాయుధ్యేతే ముహుర్ముహుః॥ 7-109-72(49105)
భైమసేనిరథోత్క్షిప్య సమావిధ్య పునః పునః।
నిష్పిపేష క్షితౌ క్షిప్రం పూర్ణకుంభమివాశ్మని॥ 7-109-73(49106)
బలలాఘవసంపన్నః సంపన్నో విక్రమేణ చ।
భైమసేనిరథ క్రుద్ధః సర్వసైన్యస్య పశ్యతః॥ 7-109-74(49107)
అసృక్క్షరితసర్వాంగశ్చూర్ణితాస్థివిభూషణః।
ఘటోత్కచేన నిష్పిష్టో హతః సాలకటంకటః॥ 7-109-75(49108)
పాండవానాం తతః సేనా తం దృష్ట్వా వినిపాతితం।
ననాద సుమహానాదం హర్షవేగసమాప్లుతా॥ 7-109-76(49109)
తతస్తు నిపపాతాశు గతాసుర్భువి రాక్షసః।
శిఖరం పర్వతస్యేవ వజ్రవేగేన పాతితం॥ 7-109-77(49110)
పతతా తేన మహతా రథినాం దంతినాం దశ।
తవ సైన్యే మహారాజ నిహతాః సుబృహత్తయా॥ 7-109-78(49111)
తతో ఘటోత్కచో హత్వా తద్రక్షో వృత్రసన్నిభం।
పునః స రథమాస్థాయ విజిగీషుర్ననాదహ'॥ 7-109-79(49112)
తతః సుమనసః పార్థా హతే తస్మిన్నిశాచరే।
చుక్రుశుః సింహనాదాంశ్చ వాసాంస్యాదుధువుశ్చ హ॥ 7-109-80(49113)
తావకాశ్చ హతం దృష్ట్వా రాక్షసేంద్రం మహాబలం।
అలంబుసం తథా శూరా విశీర్ణమివ పర్వతం।
హాహాకారమకార్షుశ్చ సైన్యాని భరతర్షభ॥ 7-109-81(49114)
జనాశ్చ తద్దదృశిరే రక్షః కౌతూహలాన్వితాః।
యదృచ్ఛయా నిపతితం భూమావంగారకం యథా॥ 7-109-82(49115)
ఘటోత్కచస్తు తద్ధత్వా రక్షో బలవతాం వరం।
ముమోచ బలవన్నాదం బలం హత్వేవ వాసవః॥ 7-109-83(49116)
స పూజ్యమానః పితృభిః సబాంధవై--
ర్ఘటోత్కచః కర్మణి దుష్కరే కృతే।
రిపుం నిహత్యాభిననంద వై తదా
హ్యలంబుసం పక్వమలంబుషం యథా॥ 7-109-84(49117)
తతో నినాదః సుమహాన్సముత్థితః
సశంఖనానావిధబాణఘోషవాన్।
నిశంయ తం ప్రత్యనదంస్తు పాండవా--
స్తతో ధ్వనిర్భువనమథాఽస్పృశద్భృశం॥ 7-109-85(49118)
`తతోఽభిగంయ రాజానం ధర్మపుత్రం యుధిష్ఠిరం।
స్వకర్మావేదయన్మూర్ధ్నా ప్రాంజలిర్నిపపాత హ॥ 7-109-86(49119)
మూర్ధ్న్యుపాఘ్రాయ తం జ్యేష్ఠః పరిష్వజ్య చ పాండవః।
ప్రితోఽస్మీత్యబ్రవీద్రాజన్హర్షాదుత్ఫుల్లలోచనః॥ 7-109-87(49120)
ఘటోత్కచేన నిష్పిష్టే హతే సాలకటంకటే।
బభూవుర్ముదితాః సర్వే హతే తస్మిన్నిశాచరే'॥ ॥ 7-109-88(49121)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి జయద్రథవధపర్వణి చతుర్దశదివసయుద్ధే నవాధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 109 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-109-1 రక్షోగ్రామణిముఖ్యయోః రక్షఃపతిప్రఘానయోః॥
5-109-* నాభ్యపద్యతేత్యారభ్య విజిగీషుర్ననాదహేతి 79 తమశ్లోకపర్యంతం విద్యమానానాం శ్లోకానాం స్థానే అధోలిఖితాః
సార్ధషట్శ్లోకా ఏవ ఝ.పుస్తకే సంతి।
మర్త్యధర్మమనుప్రాప్తః కర్తవ్యం నాన్వపద్యత।
తతఃసమరశౌండో వై భైమసేనిర్మహాబలః॥ సమీక్ష్య తదవస్థం తం వధాయాస్య మనో దధే।
వేగం చక్రే మహాంతం చ రాక్షసేంద్రథం ప్రతి॥ దగ్ధాద్రికూటశృంగాభం భిన్నాఞ్·జనచయోపమం।
రథాద్రథమభిద్రుత్య క్రుద్ధో హైడింబిరాక్షిపత్॥ ఉద్వబర్హ రథాచ్చాపి పన్నాగం గరుడో యథా।
సముత్క్షిప్య చ బాహుభ్యామావిద్వ్య చ పునః పునః॥ నిష్పిపేష క్షితౌ క్షిప్రం పూర్ణకుంభమివాశ్మని।
బలలాఘవసంపన్నః సంపన్నో విక్రమేణ చ॥
భైమసేనీ రణే క్రుద్ధః సర్వసైన్యాన్యభీషయత్।
స విష్ఫారితసర్వాంగశ్చూర్ణితాస్థిర్విభీషణః॥
ఘటోత్కచేన వీరేణ హతః సాలకటంకటః।
5-109-15 భువనం స్వర్లోకం॥
5-109-109 నవాధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.